تعریفی برای ذهن آگاهی

تعریفی برای ذهن آگاهی

 

در این مقاله میخواهیم تعریف مختصری از ذهن آگاهی داشته باشیم

ذهن آگاهی یکی از شیوه های درمانی مدرن است که البته سابقه ی 2500ساله دارد ولی به تازگی جز دسته بندیهای رفتار درمانی موج سوم قرار گرفته است.

ذهن آگاهی یا mindfulness که گاهی توجه آگاهی هم ترجمه شده است، به طور مختصر یعنی توجه آگاهانه و هدفمند به زمان حال و به آنچه که در اکنون در حال رخ دادن است و البته یکی از مولفه های مهم ذهن آگاهی قضاوت نکردن است ، تعریف ساده ای که میتوان از قضاوت نکردن ارائه داد این است که چیزی یا شخصی یا احساسی را توصیف نکنیم یا شرح ندهیم…

پس سه مولفه ی مهم در ذهن آگاهی

توجه آگاهانه و هدفمند

بودن در زمان حال

قضاوت نکردن

ذهن آگاهی به مجموعه تکنیکهایی گفته میشود که در نهایت با تکرار و تمرین مداوم به ما کمک میکند که تمرکز و توجه و حال خوب را تجربه کنیم و بجای فرار یا حذف افکار و احساسات و هیجانات منفی خود ،آنها را بپذیریم و با وجودشان زندگی ای غنی و پر معنا و هدفمند داشته باشیم.

در کل ذهن آگاهی یعنی دانستن اینکه چه اتفاقی در حال رخ دادن است و توجه کردن به آن.

ذهن آگاهی یعنی همواره آگاه باشیم و توجه داشته باشیم و همواره گوش به زنگ باشیم که در لحظه حال چه رخ میدهد در نتیجه باعث میشود همه چیز را همانطور که هست ببینیم و بپذیرم و این امر کمک به کم شدن رنج انسان میکند زیرا زندگی در گذشته و آینده است که باعث رنج انسان است و تنها لحظه ای که امن است لحظه ی حال است.

ذهن آگاهی باعث افزایش غنای زندگی میشود مثل زمانیکه در پارک درحال قدم زندن هستیم و اگر ذهن آگاه باشیم از بوییدن گلها لذت میبریم و متوجه صدای پرنده هامیشویم و به طلوع و غروب خورشید و نسیمی که پوست مارا نوازش میکند توجه میکنیم لبخند کودک در حال بازی کردن را میبینیم و…

از این شعر سهراب سپهری میتوان ذهن آگاهی را درک کرد:

من صدای نفس باغچه را می شنوم…….

من به آغاز زمین نزدیکم…….

روح من در جهت تازه اشیا جاری است….

من به سیبی خشنودم و به بوییدن یک بوته بابونه…….

چشم‌ها را باید شست ، جور دیگر باید دید…….

 

ذهن آگاه بودن یعنی فارغ از غم گذشته و آینده و زیستن در لحظه ی اکنون

و به قول سهراب سپهری:

زندگی آب تنی کردن در حوضچه ی اکنون است

ذهن آگاهی چه چیزهایی نیست؟

متاسفانه ممکن است برای برخی شبهاتی در مورد چگونگی عملکرد ذهن آگاهی پیش آید که امیدوارم بعد از مطالعه ی این متن  شبهات برطرف شوند.

1-ذهن آگاهی خالی بودن ذهن نیست:عده ای تصور دارند که بعد از انجام تمرینات ذهن آگاهی باید ذهن آنها از افکار منفی خالی شود و با این تصور به سمت ذهن آگاهی ترغیب میشوند،درصورتیکه این مسئله یک باور نادرست و البته یک توقع محال است برای اینکه ذهن ما طوری طراحی شده است که دائما در حال تولید افکار باشد بخصوص افکار منفی و نگران کننده،پس ذهن آگاهی به معنای خالی بودن ذهن نیست بلکه تمرینات ذهن آگاهی به ما کمک میکند تا بتوانیم افکارمان را مدیریت کنیم و یاد میگیریم که چگونه وقتی افکارمان در رفت و آمد هستند آنها را تماشا کنیم و بودن در لحظه و انجام کاری که برای ما مفید است را ادامه دهیم.

2-ذهن آگاهی بی احساس شدن نیست: دومین باور نادرست در مورد ذهن آگاهی این است که عده ای توقعشان بر این است که با انجام تمرینات ذهن آگاهی بی احساس شوند تا دیگر در و رنج مربوط به زندگی آنها را آزرده خاطر نسازد در صورتیکه این توقع هم نادرست است زیرا ما تا زمانی رنج میبریم که دائما به دنبال خوشی زندگی و اجتباب از رنج هستیم و تمرینات ذهن آگاهی به ما کمک میکند که اتفاقا طیف کامل تر و عمیقتری از هیجانات را تجربه و درک کنیم، در نتیجه تاب آوری ما برای لحظات ناراحت کننده ی زندگی که هیچ راه رهایی از آنها نیست بیشتر میشود و ظرفیت وجودی ما بالاتر میرود و درد و رنج زندگی هم نمیتواند معنا و غنای زندگی ما را از بین ببرد.

3-ذهن آگاهی تارک دنیا شدن نیست:باور نادرست دیگر این است که ذهن آگاهی یعنی تارک دنیا شدن در صورتیکه وقتی ما تمرینات ذهن آگاهی را تجربه میکنیم اتفاقا احساس پیوستگی عمیقی را با دیگران تجربه و درک میکنیم و حس و میل بیشتری به زندگی خواهیم داشت و یک بخش از ذهن آگاهی مربوط است به شفقت ورزی و خویشن دوستی و دگر دوستی که موجب افزایش میل ما به زندگی و درجریان بودن زندگی میشود.

4-ذهن آگاهی جستوجوی سعادت نیست: باور اشتباه دیگر در مورد ذهن آگاهی این است که ذهن آگاهی مارا به سعادت و احساس خوش آیند مطلقی در زندگی میرساند،زیرا این تمایل بصورت ذاتی در انسان است که همواره به دنبال رهایی از رنج و به دنبال جذب لذت و خوشی هستند ، در صورتیکه همین تمایل ذاتی ما انسانها است که باعث دوچندان شدن نارضایتی هایمان میشود.شاید گاه گاهی چنین احساسی در فرآیند تمرینات ذهن آگاهی به وجود آید اما اگر هدف را دستیابی به این احساس قرار دهیم دچار اشتباه خواهیم شد .

تمرینات ذهن آگاهی به ما کمک میکند که تمام جنبه های زندگی را بپذیریم و تجربه کنیم فارغ از اینکه خوشایند اند یا ناخوشایند.

زندگی طیف گسترده ای از اتفاقات خوشایند و ناخوشایند است که هردو غیر قابل اجتباب اند و هردو به ماکمک میکنند که نیمه ی دیگر را به خوبی درک کنیم و تمام جنبه های آن را بپذیریم.

در واقع ذهن آگاهی ابزاری در اختیار ما قرار میدهد تا از میان ناملایمات و حتی خوشی های زندگی تجربه ای برای معنادار تر کردن زندگی کسب کنیم.

5-ذهن آگاهی فرار از درد نیست: یکی دیگر از تصورات نادرست درمورد ذهن آگاهی این است که ذهن آگاهی راهی باشد برای رهایی از درد ها و رنجها( منظور ، دردها و رنجهای روانی است نه جسمانی)که این موضوع هم باز برمیگردد به تمایل ذاتی ما که در بخشهای گذشته در مورد آن صحبت کردیم و اما ذهن آگاهی به ما کمک میکند که اتفاقا متوجه دردها و رنجهای پنهانی خود شویم که به علت بی توجهی و گم شدن در  زندگی و افکارمان از حیطه توجه ما خارج شده بودند و ما از آنها آگاه نبودیم که این آگاهی و توجه موجب میشود که ظرفیت درد و رنجمان افزایش یابد و یاد میگیریم که با در آغوش کشیدن رنجنهایمان کمک به تسکین آنها میکنیم.

6-ذهن آگاهی در آمدن به یک مذهب جدید نیست: یک باور اشتباه دیگر که ممکن است بخاطر قدمت و پیشینه ی ذهن آگاهی باعث برداشت نادرست ما از ذهن آگاهی شود همین موضوع است، در صورتیکه ذهن آگاهی مربوط به همه ی انسانها و البته مربوط به همه ی ادیان میباشد و هر دین به روشهای خود انسانها را به آگاه بودن و تجربه ی لحظه حال ترغیب کرده اند.

و در انتها به کمک تمرینهای ذهن آگاهی یاد میگیریم که با استفاده از حواس پنچ گانه ی خود(بویایی ، چشایی، لامسه ، شنوایی،بینایی) از دنیای درون و از غرق شدن در افکار و احساسات خود خارج شویم و در لحظه بودن را تجربه کنیم.

در مقالات بعدی فواید ذهن آگاهی را باهم بررسی خواهیم کرد.

بهترین لحظه ها برای شما عزیزان

دوست دار شما عطیه ایلانلو

 

این پست دارای 2 نظر است

  1. مرسی عزیزم خیلی خوب بود

    1. ممنونم از توجهتون

دیدگاهتان را بنویسید

بستن منو